तीन वर्षांत ५०० हून अधिक बालकांना जीवदान; स्तनदा मातांच्या दातृत्वाला सलाम
लाल 🚨 दिवा-नाशिक, दि. ६ ऑगस्ट, २०२५:आई आणि बाळाचे नाते हे जगातील सर्वात पवित्र बंधन मानले जाते आणि या बंधनाचा पहिला स्पर्श म्हणजे मातेचे दूध. नवजातकासाठी अमृताची धार असलेल्या याच मातृदुधाचे महत्त्व जगाला पटवून देण्यासाठी १ ते ७ ऑगस्ट दरम्यान ‘जागतिक स्तनपान सप्ताह’ साजरा केला जात आहे. याच पार्श्वभूमीवर, नाशिक जिल्हा रुग्णालयात गेल्या तीन वर्षांपासून अविरतपणे कार्यरत असलेली ‘मातृदुग्ध पेढी’ अनेक नवजातकांसाठी वात्सल्याचा झरा आणि जीवनाचा आधार ठरत आहे. ही केवळ एक पेढी नसून, ती एक अशी जागा आहे जिथे ममतेचा ओलावा जपला जातो आणि चिमुकल्यांच्या निरोगी भविष्याचा पाया रचला जातो.
वात्सल्याचा अनोखा ठेवा
प्रसूतीनंतर प्रत्येक मातेला आपल्या बाळाला स्तनपान करण्याची इच्छा असते, परंतु काही वैद्यकीय कारणांमुळे किंवा अपुऱ्या दुधामुळे काही माता हतबल होतात. अशा वेळी, आईच्या दुधाला पारख्या झालेल्या कोवळ्या जीवांचे काय? या प्रश्नाचे उत्तर जिल्हा रुग्णालयाने ‘मातृदुग्ध पेढी’च्या रुपात दिले आहे. गेल्या तीन वर्षांच्या काळात या पेढीने तब्बल पाचशेहून अधिक बालकांना मातेच्या दुधाचे कवच प्रदान केले आहे. या पेढीच्या माध्यमातून केवळ दूध दिले जात नाही, तर एका आईचे वात्सल्य दुसऱ्या बाळापर्यंत पोहोचवण्याचा एक महान यज्ञ अविरतपणे सुरू आहे.
रुग्णालयातील ‘कांगारू केअर’ हा अभिनव उपक्रम माता आणि बाळ यांच्यातील नाते अधिक घट्ट करतो. पण जेव्हा एखादे बाळ आईच्या दुधापासून वंचित राहते, तेव्हा ही मातृदुग्ध पेढी धावून येते. इथे स्तनदा मातांकडून दान केलेल्या दुधाचे संकलन करून ते गरजू बालकांपर्यंत पोहोचवले जाते.
दानामागील शास्त्रीय आणि भावनिक वीण
या पेढीचे कार्य अत्यंत शास्त्रीय आणि पारदर्शक पद्धतीने चालते. दूध दान करणाऱ्या मातेचे प्रथम समुपदेशन केले जाते. तिला या दानाचे महत्त्व आणि प्रक्रिया समजावून सांगितली जाते. स्वतःच्या बाळाची भूक भागवल्यानंतरच माता दूध दान करू शकते. दात्या मातेची आणि ज्या बाळाला दूध दिले जाणार आहे, त्याच्या पालकांची कायदेशीर संमती घेतली जाते, जेणेकरून ही प्रक्रिया विश्वासाच्या भक्कम पायावर उभी राहते.
दूध दान करणाऱ्या मातेची संपूर्ण आरोग्य तपासणी केली जाते. संकलित केलेले दूध निर्जंतुक करून प्रयोगशाळेत पाठवले जाते. त्यात कोणत्याही प्रकारचे सूक्ष्मजंतू नाहीत, याची खात्री झाल्यावरच ते पाश्चरीकरण प्रक्रियेसाठी पुढे पाठवले जाते. पाश्चरीकरण म्हणजे दुधाला विशिष्ट तापमानावर गरम करून त्यातील हानिकारक जंतू नष्ट करणे. यामुळे दुधाचा प्रत्येक थेंब बाळासाठी पूर्णपणे सुरक्षित होतो. हे अमृततुल्य दूध अत्यंत कमी तापमानात साठवले जाते आणि आवश्यकतेनुसार गरजू बालकांना दिले जाते.
दात्री मातेला आत्मिक समाधान
दूध दान करणे हे केवळ एका बाळाला जीवनदान देत नाही, तर ते दात्री मातेलाही आत्मिक समाधान आणि आरोग्याचे वरदान देते. या महान कार्याबद्दल कृतज्ञता म्हणून रुग्णालय प्रशासनातर्फे दूध दान करणाऱ्या मातेला पौष्टिक लाडू दिले जातात. या दानामुळे तिच्यातील ममत्वाची भावना अधिक उंचावते आणि स्तनाच्या आजारांचा धोकाही कमी होतो.
एकीकडे, एका मातेच्या दातृत्वाला सलाम केला जातो, तर दुसरीकडे एका नवजात जीवाला निरोगी आयुष्याची संजीवनी मिळते. नाशिक जिल्हा रुग्णालयाची ही मातृदुग्ध पेढी म्हणजे केवळ एक वैद्यकीय सुविधा नसून, ती मानवतेचा आणि करुणेचा मूर्तिमंत आदर्श आहे. वात्सल्याचा हा अखंड प्रवाह असाच वाहत राहो आणि अनेक चिमुकल्यांना जीवनाचे अमृत मिळत राहो, हीच सदिच्छा !
संकलन:
जिल्हा माहिती कार्यालय, नाशिक
शब्द रचना -लाल 🚨 दिवा -न्युज भगवान थोरात
